Rwa kulszowa to nie choroba – to objaw o różnych przyczynach.

Ostry ból promieniujący od lędźwi przez pośladki aż do stopy, często “diagnozowana” jest jako rwa kulszowa. W języku potocznym traktujemy ją jak osobną jednostkę chorobową. Tymczasem literatura naukowa i wytyczne kliniczne stawiają sprawę jasno: rwa kulszowa nie jest chorobą ani samodzielną dysfunkcją – jest jedynie zespołem objawów (symptomem).

Definicja medyczna

Rwa kulszowa (sciatica, radikulopatia lędźwiowo-krzyżowa) opisuje stan podrażnienia lub ucisku korzeni nerwowych tworzących nerw kulszowy – największy nerw w ciele człowieka.

Gdy dojdzie do drażnienia włókien nerwowych (mechanicznego lub chemicznego), organizm wysyła sygnały wzdłuż całego przebiegu nerwu. Objawia się to:

• kłującym, piekącym lub elektryzującym bólem promieniującym wzdłuż kończyny dolnej,
• drętwieniem, mrowieniem i parestezjami wzdłuż określonego dermatomu,
• osłabieniem siły mięśniowej (np. opadaniem stopy).

Sam ból nie wskazuje jednak jednoznacznie, GDZIE ani DLACZEGO doszło do podrażnienia.

Najczęstsze przyczyny

Skoro rwa kulszowa jest tylko sygnałem alarmowym wysyłanym przez układ nerwowy, co faktycznie wywołuje ten stan?

1. Dyskopatia i przepuklina krążka międzykręgowego

Uszkodzony dysk ulega uwypukleniu lub pęknięciu, doprowadzając do ucisków mechanicznych na korzeń nerwowy. Co ciekawe, badania wykazują, że za ból odpowiada nie tylko sam ucisk fizyczny, ale również kaskada stanu zapalnego wywołana przez chemiczne substancje uwalniane z wnętrza jądra miażdżystego.

2. Stenoza kanału kręgowego i zmiany zwyrodnieniowe

Zwężenie przestrzeni, w której przebiegają struktury nerwowe (często u osób starszych), wywołane narastającymi wyroślami kostnymi (osteofitami) lub przerostem więzadeł.

3. Zespół mięśnia gruszkowatego (tzw. rwa rzekoma)

Nerw kulszowy przebiega pod mięśniem gruszkowatym w pośladku (a u części populacji przechodzi bezpośrednio przez niego). Nadmiernie napięty, spięty lub przeciążony mięsień gruszkowaty potrafi uciskać nerw, imitując objawy płynące z kręgosłupa.

4. Spondylolisteza (ześlizg kręgu)

Przesunięcie jednego kręgu względem drugiego, co doprowadza do rozciągania i uciskania korzeni nerwowych.

5. Inne rzadkie czynniki

Zmiany nowotworowe, infekcje, tętniaki czy pourazowe krwiaki w miednicy i kręgosłupie.

Jak leczyć ból związany z rwą kulszową?

Aby odpowiednio leczyć należy do danego przypadku dobrać odpowiednią metodę.

Metody terapii manualnej potrafią skutecznie uśmierzyć dolegliwości. Dodatkowo należy dobrać ćwiczenia, które w danym przypadku sprzyjają pacjentowi. Należy sprawdzić, które ruchy działają pozytywnie, a które szkodzą w danym momencie. U jednych rozciąganie da ulgę, u innych będzie powodowało pogorszenie. Dlatego tak ważny jest szczegółowy wywiad i interakcja z pacjentem podczas terapii. Stopniowa i dobrze dobrana aktywność przyspiesza powrót do zdrowia.

W niektórych przypadkach, aby ułatwić pacjentowi funkcjonowanie i regenerację zarówno w dzień jak i podczas nocnego odpoczynku stosuje się terapię farmakologiczną pod ścisłą kontrolą lekarską.

Bywają przypadki, kiedy niestety leczenie zachowawcze, nie daje ulgi. Wtedy należy rozważyć leczenie operacyjne w porozumieniu z neurochirurgiem.